Asosiy guruhlar
Mehnat kodeksining 155-moddasi bekor qilish asoslarini sanab o‘tadi. Asosiylari:
- Tomonlarning kelishuvi — eng tinch yo‘l. Kelishuv yozma qo‘shimcha kelishuv bilan rasmiylashtiriladi.
- Muddatli shartnoma muddatining tugashi — boshqa taraf kamida uch kalendar kun oldin yozma ogohlantiriladi.
- Xodimning tashabbusi — xodim ish beruvchini, qoida tariqasida, o‘n to‘rt kalendar kun oldin yozma ogohlantiradi.
- Ish beruvchining tashabbusi — faqat qonunda sanab o‘tilgan asoslar bo‘yicha (Mehnat kodeksining 161-moddasi).
- Tomonlar irodasiga bog‘liq bo‘lmagan holatlar — masalan, harbiy xizmatga chaqirilish, sud hukmi.
Ish beruvchi tashabbusi bilan bo‘shatish
Bu eng nizoli guruh. Ish beruvchi ixtiyoriy ravishda bo‘shata olmaydi: asos qonunda bo‘lishi, tartib saqlanishi va hujjat rasmiylashtirilishi shart. Mehnat kodeksining 174-moddasiga ko‘ra, bekor qilish qonunga xilof bo‘lsa, xodim avvalgi ishiga tiklanadi va majburiy progul vaqti uchun haq oladi. Nizoda bo‘shatishning qonuniyligini ish beruvchi isbotlaydi.
Nimani tekshirish kerak
- Buyruqda aniq asos ko‘rsatilganmi va u qonundagi asosga mos keladimi.
- Ogohlantirish muddati saqlanganmi.
- Hisob-kitob va mehnat daftarchasi bo‘shatilgan kuni berilganmi.
- Kafolatlangan toifadagi xodim emasmisiz (homilador ayol, uch yoshgacha bolasi bor ayol, uch yoshgacha bolani yolg‘iz tarbiyalayotgan ota va boshqalar).