Yozma shakl nega muhim
Fuqarolik kodeksining 733-moddasiga ko‘ra, fuqarolar o‘rtasidagi qarz shartnomasi qarz summasi bazaviy hisoblash miqdorining o‘n baravaridan ortiq bo‘lsa, oddiy yozma shaklda tuzilishi shart. Taraflardan biri yuridik shaxs bo‘lsa, summadan qat’i nazar yozma tuziladi. Qarz oluvchining tilxati yoki summa topshirilganini tasdiqlovchi boshqa hujjat bo‘lsa, shartnoma yozma tuzilgan hisoblanadi. Yozma shaklga rioya qilinmasa, 109-moddaga ko‘ra shartnoma haqiqiy bo‘lib qoladi, lekin nizoda uni guvohlar ko‘rsatuvi bilan tasdiqlab bo‘lmaydi. Yozma va boshqa dalillardan foydalanish mumkin.
Minimal talablar
Tilxatda quyidagilarni ko‘rsating: qarz beruvchi va qarz oluvchining to‘liq ma’lumoti va pasport raqami; summa raqam va so‘z bilan; berilgan sana; qaytarish muddati; imzo. Qaytarish muddatini albatta yozing: 735-moddaga ko‘ra, muddat belgilanmagan bo‘lsa, qarz oluvchi qarzni qarz beruvchi talab qilgan kundan boshlab o‘ttiz kun ichida qaytarishi kerak.
Foiz va penya
Fuqarolik kodeksining 734-moddasiga ko‘ra, qarz beruvchi shartnomada belgilangan miqdorda va tartibda foiz olish huquqiga ega. Shuning uchun foizni shartnomada aniq yozing. Penya (neustoyka) haqidagi kelishuv yozma shaklda tuzilishi kerak (262-modda). 736-moddaga ko‘ra, qarz o‘z vaqtida qaytarilmasa, shartnomadagi foizdan qat’i nazar, qaytarish kunidan to haqiqatda qaytarilgan kungacha 327-moddada belgilangan miqdorda foiz to‘lanadi, agar qonun yoki shartnomada boshqacha tartib belgilanmagan bo‘lsa. Qarz bo‘lib-bo‘lib qaytarilishi kerak bo‘lsa va navbatdagi qism kechiktirilsa, qarz beruvchi qolgan butun summani foizlari bilan muddatidan oldin talab qilishi mumkin.
Pulni qanday berish
732-moddaga ko‘ra, qarz shartnomasi pul topshirilgan paytdan boshlab tuzilgan hisoblanadi. 737-moddaga ko‘ra, qarz oluvchi pulni amalda olmaganini isbotlab, shartnomaga e’tiroz bildirishi mumkin. Shuning uchun, iloji bo‘lsa, bank o‘tkazmasi orqali va to‘lov maqsadida «qarz shartnomasi bo‘yicha» deb yozing. Naqd berilsa, guvohlar ishtirokida va tilxat bilan.
Qaytarilganda
Fuqarolik kodeksining 257-moddasiga ko‘ra, qarz beruvchi pulni olganda qarz hujjatini qaytarishi kerak, qaytarib bo‘lmasa buni tilxatda ko‘rsatadi. Qarzdorning talabi bilan u pulni olganligi haqida tilxat berishi shart. Shuning uchun tilxatni qaytarib oling yoki unga «to‘liq olindi» degan yozuv va sana bilan imzo qo‘ydiring.