Bosqichlar
1) Meros ochilgan joydagi notariusga guvohnoma so‘rab murojaat qilish. 2) Hujjatlarni to‘plash. 3) Merosga bo‘lgan huquq to‘g‘risidagi guvohnomani olish. 4) Kadastr va davlat ro‘yxatidan o‘tkazish.
Fuqarolik kodeksining 1145-moddasiga ko‘ra, merosxo‘r merosga meros ochilgan vaqtdan e’tiboran ega bo‘ladi, agar keyinchalik merosdan voz kechmasa, vorislik huquqidan mahrum etilmasa yoki uni merosxo‘r etib tayinlagan vasiyat farmoyishi haqiqiy emas deb topilmasa. 1146-moddaga ko‘ra, guvohnoma meros ochilgan kundan e’tiboran olti oy o‘tganidan keyin beriladi. Notariusda guvohnoma so‘ragan shaxslardan boshqa merosxo‘rlar yo‘qligi haqida ma’lumot bo‘lsa, guvohnoma bu muddatdan oldin ham berilishi mumkin.
Fuqarolik kodeksining 111-moddasiga ko‘ra, ko‘chmas mulk bilan bog‘liq bitimlar, jumladan merosni qabul qilib olish, davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi kerak. 84-moddaga ko‘ra, ko‘chmas mulkka egalik huquqining boshqa shaxsga o‘tishi ham davlat ro‘yxatidan o‘tkaziladi.
Hujjatlar
Aniq ro‘yxatni notariusdan so‘rang. Odatda quyidagilarni tayyorlab qo‘yish foydali: vafot to‘g‘risidagi guvohnoma, qarindoshlikni tasdiqlovchi hujjatlar, uy-joyga bo‘lgan huquq hujjatlari, kadastr hujjatlari.
Bir nechta merosxo‘r bo‘lsa
Fuqarolik kodeksining 1150-moddasiga ko‘ra, merosni qabul qilib olgan qonun bo‘yicha merosxo‘rlardan istalgan biri merosni taqsimlashni talab qilishi mumkin. Taqsimlash merosxo‘rlarning kelishuviga ko‘ra ulushlarga muvofiq, kelishuvga erishilmasa — sud tartibida amalga oshiriladi.
1153-moddaga ko‘ra, meros ochilgunga qadar uch yil mobaynida meros qoldiruvchi bilan birga yashagan merosxo‘rlar taqsimlashda uy, kvartira yoki boshqa turar joyni olishda imtiyozli huquqqa ega. Agar shu sababli meros boshqa merosxo‘rlarning ulushlari uchun yetarli bo‘lmasa, imtiyozli huquqdan foydalangan merosxo‘r ularga pul yoki mol-mulk tovonini to‘lashi lozim.
Olti oy o‘tib ketgan bo‘lsa
Fuqarolik kodeksining 1145-moddasiga ko‘ra, merosga bo‘lgan huquq meros ochilgan vaqtdan paydo bo‘ladi. 1146-modda guvohnomani olti oy o‘tgach berishni belgilaydi, lekin uni so‘rash uchun oxirgi muddat ko‘rsatmaydi. Merosni qabul qilish yoki meros ochilgan joy faktini tasdiqlovchi hujjatni boshqa yo‘l bilan olib bo‘lmasa, Fuqarolik protsessual kodeksining 295-moddasiga ko‘ra, bu faktni sud aniqlaydi.